Historia miasta

Od założenia miasta, po 1945 r.
Po wojnie 30 letniej, która przyniosła Niemcom olbrzymie zniszczenia i całkowity haos, w 1650 roku w Osnabrück postanowiony został podział Pomorza, na część pruska i szwedzką. Szwdzi otrzymali właściwe Pomorze Przednie ze Szczecinem, wyspami Uznam i Wolin oraz przyległymi terenami. Prusy musiały się zadowolic pozostałą częścią Pomorza. W ten sposób powstało nowe zarzewie konfliktów.
 W latach późniejszych, na mocy Pokoju Sztokholmskiego, Szczecin, jak też wyspy Uznam i Wolin, przyznane zostały Prusom. Pozostała część Pomorza, w tym m.in. miasta Wolgast, Greifswald i Stralsund, jak też wyspa Rugia, pozostały jak przedtem szwedzkie. Z gospodarczego, politycznego i strategicznego względu Prusy były zmuszone stworzyć w rejonie ujścia Odry drogę na Bałtyk. Po odpowiednich badaniach i przygotowaniach zdecydowano się na ujście Świny. W poblizu małej wioski Westswine ( Świna Zachodnia ) zaczęto w 1740 roku budowę portu. We wspomnianej wiosce zamieszkiwało szęściu do ośmiu rolników oraz tz.w. półrolnicy trudniący się i rolnictwem i rybołówstwem. Dla polepszenia swego bytu dzierżawili też prom utrzymujacy przeprawe przez Świnę. Stał tam też tam mały drewniany kościółek który należał do parafii w Karsiborzu.
 Powstająca wraz z budową i rozwojem nowego portu miejscowość nazywana Świnemünde, posiadała już w 1765 roku 121 domostw, w których zamieszkiwało ponad 150 rodzin. W tym też roku, miejscowość otrzymała uprawnienia miasta królewskiego.
 Jak zaś wyglądała wówczas praca portu ? Płaskodenne barki, z kotwiczących na redzie lub cumujących w porcie statków, odbierały towary przeznaczobne dla Szczcecina i transportowały je tam, przez płycizny i kręte drogi Starej Świny i Zalewu Szczecińskiego. W drodze powrotnej, brały ponownie towary przeznaczone na oczekujące statki. Rozkwitała wq mieście żegluga, transport towarów, handel, rzemiosło i przemysł. Pożyteczne nawet okazały się też piaszczyste wydmy, znajdujące się w samym mieście, lub w jego pobliżu. Piasek używano bowiem jako balast dla żaglowców. Dzięki temu powstawały place dla nowych budynków, ulic i placów.
 W 1790 port był w dalszym ciągu rozbudowywany. Liczba mieszkańców osiągnęła wówczas stan około 2000 osób. Wojny napoleońskie z okupacja francuską, blokadą kontynentalna itp. przyniosły młodemu miastu regres. Oddanie do użytku falochronów, też w pewnym stopniu umniejszały rolę świnoujskiego portu. Ale wtedy to, na przełomie wieków, nadeszła wielka moda na kąpielisko świnoujskie. W lipcu 1824 r. ogłoszono oficjalne otwarcie sezonu kapieliskowego w Świnoujściu . Zrodziła się nowa gałąź gospodarki mająca wielki, pozytywny wpływ, na dalszy rozwój miasta. W poczatkach, połowę przyjezdnych stanowili goście z Berlina. Goście kąpieliskowi z czasem mogli powitać w Świnoujściu także cesarza niemieckiego. Jeśli w 1826 roku liczba gości stanowiła 626 osób, to w 1913 już 40.247. Pierwsza wojna światowa i inflacja powojenna, spowodowały wielki regres, ale już w 1928 roku, Świnoujście przyciągnęło znowu 43.040 gości kuracyjnych.
 Z upływem lat rosła też liczba mieszkańców miasta. W 1850 r. było 4.719 mieszkańców, w 1910 liczba ta już wzrosła trzykrotnie do 13.916, a w 1931 osiągnęła 19.798.
Inne dziedziny rozwoju miasta, daty i zdarzenia pokazuje kalendarium:
1792 Budowa pierwszego kościoła w Świnoujściu
1793Świnoujście otrzymało wyższe uprawenienia sądownicze
1794 -1805 powstała możliwość budowy większych statków
1805 Poczatek budowy falochronów i pogłebiania toru wodnego do Szczecina
1819 Świnoujście stało się miastem powiatowym
1822 Założenie Stowarzyszenia Kąpieliskowego
1825 Powstanie w Świnoujściu urządzeń dla kąpieli morskich
1826 Zorganizowanie pierwszego Dnia Powiatu
1827 Już ponad 1200 gości kąopieliskowych w Świnoujściu
1828 Egzekucja małażeńskiej pary morderców Mohr
1846 Już więcej jak 5000 gości kąpieliskowych w Świnoujściu
1847 Liczba statków przepływających przez port przekroczyła 3000
1848 – 1852 Budowa drogi bitej w kierunku na Golm. Do Wolgastu prowadziła nadal tylko polna droga
1852 Powstał garnizon.
1855 Powołano do życia teatr miejski.
1854 - 57 Budowa latarni morskiej.
1857 Połączenie statkami parowymi z Prusami Wschodnimi, Bornholmem i Kopenhagą
1859 Wyświęcenie synagogi.
1862 Głebokość nurtu między falochronami wyniosła 18,83 m.
1872 – 1874 Budowa drogi do Heringsdorfu.
1874 – 76 Budowa kolei Swinoujście – Ducherow. Powstanie bezpośredniego połączenia do Berlina.
1874 – 80 Budowa Kanału Cesarskiego ( Piastowskiego). Statki mogły docierać do Szczecina najkrótszą drogą i nie musiały przepływać przez Starą Świnę.
1881 Kościół Chrystusa Króla otrzymał wieżę i obecny kształt budynku.
1885 Wprowadzenie pierwszego oświetlenia elektrycznego.
1888 Początek dzielnicy kuracyjnej z pięknymi willami i pensonatami.
1894 Budowa odcinka kolejowego Swinoujście – Heringsdorf, wprowadzenie łączności telefonicznej.
1902 Włączenie Świny Zachodniej ( Westswine) do Świnoujścia.
1904 Świnoujście stało się najbardziej znanym kąpieliskiem morskim Niemiec.
1905 – 06 Budowa Kościoła Marcina Lutra.
1910 Budowa Domu Zdrojowego i założenie Parku Zdrojowego.
1910 Wodociągi i kanalizacja w Świnoujściu .
1911 Budowa odcinka kolejowego, aż do przeprawy promowej w Wolgaście.
1911 Brzegowa radiostacja w Świnoujściu rozpoczęła działalność na rzecz żeglugi morskiej. Miała ona początkowo 30 metrowy maszt, który w 1917 zastąpiony został przez 3 maszty o wysokości 70 m.,ustawionych na łąkach będących terenem portowym. Po uruchomieniu stacji brzegowej Rügen – Radio, 15.10. 1931 r. nabrzeżna rozgłośnia radiowa w Świnoujściu, przestała nadawać.
1912 Budowa koszar przy Färberstrasse ( dziś Wojska Polskiego ).
1920 Założenie „Służby Morskiej – Prusy Wschodnie” orghanizującej połączenie żeglugowe między portem w Świnoujściu a potrami w Sopocie, Piławie i Memel
1924 Uruchomienie rozgłośni radiowej.
1931 Świnoujście ma już 19.798 mieszkańców.
1940 Liczba gości osiągnęła 54.000, noclegów 295.000.
1945 r.,12.marzec . Zbombardowanie Świnoujścia przez ponad 600 amerykańskich samolotów. Liczba zabitych wyniosła około 23.000, w większości cywilów.
1945 r. 6 październik Na mocy Układu Poczdamskiego Świnoujście stało się polskie. Pozostali jeszcze w mieście, musieli je opuścić ( ostatni w 1950 r. ). Idea tego rodzaju „Oczyszczenia” została przypisana Churchillowi.
E.R.